Mặc dù bức tranh nổi tiếng nhất của Levitan là bức Mùa Thu Vàng, nhưng về cá nhân mà nói. Tôi vẫn thích bức này nhất! Có lẽ vì tôi không phải người Nga và chưa từng đến Nga.
Bức tranh có một chiều sâu kỳ lạ về cảm xúc, không gian mênh mông giao hoà giữa đất trời. Càng mênh mang, càng cô quạnh. Một ngôi nhà thờ nhỏ lối Nga nằm lẻ loi trên doi đất ngả ra giữa mặt nước lững lờ.. Thật ra ngôi nhà thờ mới đã được Levitan thay thế bằng một ngôi nhà thờ gỗ kiểu cổ để sự vĩnh hằng này càng trở nên cổ kính!
Phía chân trời tối thậm những bóng mây nặng đang tự vần mình dưới váng chiều cô quạnh, áng mây lãng đãng vắt ngang khiến cho thời gian – thứ vô định nhất của vũ trụ – dường như cũng trở nên vĩnh hằng. Chúng đã dừng lại ở đây, trước ngôi nhà thờ và bầu trời của Levitan.
Levitan là một người thường chất chứa nhiều phiền muộn, với một tâm hồn u uẩn đã khiến ông có một cái cảm cực kỳ sâu sắc với thế giới, với tâm hồn Nga. Dù nhiều tranh có màu sắc rực rỡ, nó vẫn luôn phảng phất những tình cảm buồn bã từ sâu thẳm tâm hồn hoạ sĩ.
Tuyệt tác này cũng là một tác phẩm truyền cảm đến lạ kỳ, từ tâm hồn của một thiên tài rụt rè và chất chứa. Lêvitan!
—
